Column

Slapend rijk

Het is begin november en de wintertijd rukt nadrukkelijk op. De tijd dan wel te verstaan. Het weer is wat anders. Het is een prachtige dag en aangenaam mild. Wat inmiddels ook weer met gemengde gevoelens ontvangen wordt. Iets met het klimaat, geloof ik. Ik loop langs een klein plantsoen, aangelegd ten behoeve van de vele bewoners van de aanleunende flats. Onder een boom van middelbare leeftijd ligt een onopgemaakt matras met een onbekende bestemming. Zou het de rustplaats zijn van een minder bedeelde? Was de matras de eigenaar onwaardig geworden?

10 jaar geleden had een student in Nederland het lumineuze idee om het slapend rijk te worden letterlijk in beeld te brengen door live op zijn website voortdurend in bed te zijn. Ik weet niet hoe lang hij het nog volgehouden heeft, maar ik heb de stellige indruk dat hij inmiddels het bed wel heeft verlaten.

Misschien is het dat matras wel, juicht de stadsjutter in mij. Een object voor de verzameling curiositeiten van de 21e eeuw. Misschien kan ik er nog een habbekrats voor krijgen en anders is het ook goed.

Ik geeuw nog wat en loop verveeld door. Slapend rijk worden, het zal wel. Ik word liever uitgerust wakker. Als kind droomde ik wel van een vliegende bed waar ik behaaglijk onder de dekens over land en zee mee vloog. Ongetwijfeld geïnspireerd door de Nederlandse serie “Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, meneer”.

Dat slapend rijk worden een gegeven is, wordt wat makkelijk overheen gekeken. En soms kan een matras al genoeg zijn om daar mee te beginnen.

Door Libert

Oordeelvrij

Onlangs werd ik uitgenodigd om eens een stukje te schrijven zonder oordeel. Maar waar hebben we het dan over? Het woord oordeelvrij komt overigens niet in het Nederlands vocabulaire voor. Ook niet in het wiki woordenboek. Daar kun je dan nog wel het van oordeel afgeleide woord oordeelloos vinden, maar dat is weer niet opgenomen in het Woordenlijst Nederlandse Taal van de Taalunie.

Tja. Dat is dan ook weer typisch. Ik moedig mezelf dus al enige tijd aan om oordeelloos waar te nemen. Wat niet altijd meevalt. En soms neemt de ander al aanstoot aan het waargenomen te worden. Gewend als we zijn dat de waarneming ook de belofte van een oordeel inhoudt. Het verwijt dat er zich een nog onuitgesproken mening vormt.

Maar kan een mens eigenlijk wel waarnemen zonder oordeel? Kan het nastreven van oordeelloze waarneming een mirage zijn? Is het iets wat je kunt leren of trainen? Of is het juist andersom, en wordt het oordelend waarnemen gecultiveerd?

Is het nastreven van oordeelloze waarneming en de wens zonder oordeel waargenomen te worden eigenlijk niet een verlangen naar de quasi verlichte staat van de eerste levensjaren?

Wie het weet mag het zeggen, alleen dan oordeellozer graag.

Maar dat hoeft niet.

Door Libert

We bellen nog

Je kent het vast wel; wil je net aan het eten beginnen, belt er een medewerker van een callcenter met een aanbieding van het een of ander. Meestal is mijn reactie in de strekking dat ik het niet op prijs stel om zomaar door willekeurige aanbieders gebeld te worden. En meestal is dat niet voldoende. ‘Mag ik vragen waarom?’. Nee, dat mag je niet.

Vervolgens wordt je beleefdheid nog wat verder uitgemolken en word je gewezen op de rechten die je als consument hebt in deze en dat je jezelf kunt aanmelden voor het bel-me-niet register.

Daar kun je dan waarschijnlijk ook terecht voor het bel-niet-zomaar-aan-mijn-deur register, het val-me-niet-lastig-bij-de-ingang-tijdens-het-winkelen register en het stop-nou-eens-met-ongevraagd-mijn-surfgedrag-in-kaart-te-brengen register.

Hoezo moet je jezelf laten registeren om niet lastig gevallen te worden? Laten ze een bel-me-wel register opzetten, kijken of ze dan nog lang werk hebben.

Rare jongens hoor, die marketeers.

Nu ja, het valt me nog mee dat ik (nog) niet verplicht ben om de marketeer te woord staan in het kader van het algemeen economische belang of omdat ze met uitsterven bedreigd worden.

Door Libert

Van harte beterschap

Al sinds het begin van deze eeuw verwonder ik me over het ontbreken van een cadeauwinkel in het psychiatrisch ziekenhuis op de Nijmeegsebaan, gelijk aan die van een regulier ziekenhuis. Je kunt als bezoeker geen bloemetje of fruitmand kopen, of wat leuke ballonnen en een geestig get well kaartje om de zieke te verrassen.

De gedachte achter de presentjes voor de zieke, hangt neem ik aan samen met het idee dat een zieke wel wat extra’s kan gebruiken om op te beuren of aan te sterken. Maar dat geldt opeens niet voor een psychiatrisch patiënt? Die zijn geestelijk ziek, niet lichamelijk? Wat op zich al een vreemd onderscheid is.

Het was ook vaak niet druk tijden de reguliere bezoektijden was me opgevallen, dus er zal ook niet veel vraag naar zijn. Maar wat zegt dat eigenlijk? Zegt het iets over de staat van het sociale netwerk van de patiënt zelf? Is het niet meer dan een kwestie van vraag en aanbod?

De zorg is tenslotte een markt geworden, nietwaar.

Ik weet verder niet of het ontbreken van een cadeauwinkel gewoon is in alle GGZ-instellingen verspreid over Nederland, maar ik vermoed van wel. Dat lijkt me dan een gat in de markt. Is er geen entrepreneur die daar een leuke franchise van kan maken? Misschien alleen uit idyllische overwegingen?

Ach, malle ik en mijn utopische denkbeelden, hoor ik mezelf tegenspreken.

Money talks, bullshit walks.

Door Libert

Universele rechten

In Spanje had in 2010 een wat voortvarende dame naar verluidt de zon proberen te claimen. Jaren daarvoor was mijn fascinatie gewekt door een advertentie van een bedrijf waar je voor een relatief klein bedrag een lapje grond op de maan kan verkrijgen. Het betrokken bedrijf biedt dit al sinds 1980 aan.

Allemaal wat, schijnbaar frivole, voorbeelden hoe bizar de rechtenverlening soms kan zijn.

In 2017 bereikte mij het gerucht dat the powers that be besloten hadden de exploitatie of mijnrechten in ‘ons’ zonnestelsel alvast te verdelen. En gelijk ook maar dat van de rest van het heelal, geloof ik. Of misschien is het beperkt gebleven tot de Melkweg. Tja. Hoe megalomaan kun je zijn. We zijn de planeet nog niet koud af of men is al plannen aan het maken om de boel te plunderen.

En meteen maar de basis te leggen voor een, vooralsnog theoretisch, maar potentieel conflict met de medebewoners van het heelal.

Gerede kans dat zodra wij het zonnestelsel trachten te verlaten om deze universele rechten ten gelde te maken we vroeg of laat geconfronteerd worden met belangen die niet de onze zijn.

In weerwil van het onvoorstelbaar groot universum en de schatting dat er tientallen miljarden mogelijk leefbare planeten zijn in de Melkweg alleen al, wordt er echter door deze doorsnede van de mens gedaan alsof we nog steeds het middelpunt zijn en de aarde plat.

Ach, niet geschoten is altijd mis zal er gedacht worden. Alleen staat dat dan inmiddels wel als een bullseye op ons voorhoofd getatoeëerd.

Door Libert

Kiespijn

Binnenkort mogen we weer. Het tussenstation van de democratie heeft zichzelf weer aangekondigd. De verkiezingen. Ik was verder niet van plan om me te verdiepen in de actuele onderwerpen of me anderszins ermee bezig te houden. En te stemmen waar ik me al jaren thuis voel.

Er valt echter niet aan te ontkomen. Als het niet een in-house drive by is dan wordt je wel bijna van je sokken gereden door een campagnebus van de een of andere partij. De nietszeggende soundbites schreeuwen je toe op de alom aanwezige billboards.

Debatje hier, tv-optreden daar, zo stel ik me voor. Je kunt het politieke dier even in al zijn pracht en praal in het wild tegenkomen, heb ik horen fluisteren.

Even is er liefde voor de brave burger. Daarna rijdt de trein weer onverbiddelijk verder. Ik heb begrepen dat een aantal partijen al bij voorbaat de uitslag van het raadgevend referendum naast zich neer zullen leggen. Dit zou ook de laatste keer zijn dat er een raadgevend referendum gehouden wordt aangezien het afgeschaft is.

Ik vraag me af of er nog een tijd komt dat de verkiezingen zelf als raadgevend wordt beschouwd.

Of is dat inmiddels in de praktijk al zo?

Door Libert

Lucht

Afwisselend bezorgd en verwonderd dat een beetje lucht in de banden mij scheidt van een betrouwbare fiets, rijd ik behoedzaam de straat uit. Het is al donker en het sneeuwt een beetje. Ik rem af. De fiets komt piepend en knarsend tot een stilstand. Ik probeer diep adem te halen. Leef in het moment.

De sneeuw verwatert op mijn gezicht tot druppels. Of heb ik verdriet? Ik moet afscheid nemen van mijn geestelijke steun en toeverlaat van jaren. Ik moet stoppen met roken. Al enige tijd. Het is altijd een goed advies trouwens. Heb ik me laten vertellen. Ik vind het niet erg om te roken. Alleen de gevolgen zijn wat minder.

Geveld door een pakje shag, bedenk ik me als ik weer snel buiten adem ben of kortademig. Of in de ochtend als ik ondanks de geïrriteerde luchtwegen, aantasting van de longen en de vermoeidheid, als eerste naar de shag grijp.

De politieke uitgesproken ambitie voor een rookvrije generatie is een mooi streven, maar hoe zit het dan met de verstokte rokers? Die moeten maar dubbel en dwars het gelag betalen? Eigen schuld, dikke bult? En voortdurend geconfronteerd worden met het horrorkabinet van plaatjes op de verpakkingen? U bent gewaarschuwd.

Laten ze eens pogen de al verslaafde roker niet alleen de stuipen op het lijf te jagen, maar ook helpen te leren verbeelden hoe het is om niet te roken, verzucht ik me dan wel eens.

Het zou een hele verademing zijn.

Door Libert

Actionvrees

Bent u wel eens in de Action geweest? Ik inmiddels ook. In het begin durfde ik niet zo goed. Ik was bang om er niet meer uit te kunnen komen. Verdwaald tussen de koopjes en ingeklemd tussen de koopjesjagers.

En alles voor een habbekrats. Of had ik dat al gezegd?

Ik was ook een beetje bezorgd of je bij de uitgang niet alsnog aangehouden zou worden voor het kopen van gestolen goederen. Of de rekening krijgt gepresenteerd voor gederfde looninkomsten. Of worden geconfronteerd met een kleine robot opstand van fabriek robots die zich niet voldoende voelen gewaardeerd.

Volgens de bank is de toko al een aantal jaar de beste winkelketen van Nederland. Maar wat zegt dat eigenlijk? Het antwoord laat zich heel technisch beschrijven in ‘gemiddeld behaalde cijfers per aspect’. Ethiek en produkt oorsprong is daar geen onderdeel van. Dat past niet binnen de beleving van de bank, de winkelketen en eigenlijk ook niet binnen die van de consument. Het is vooral een kille berekening van een hoe goed geolied de winkelketen zijn waar afzet. We willen niet weten hoe de worst gemaakt wordt.

‘Life is an act of consumption’ bracht een acteur treffend ten tonele in de in 2015 uitgebrachte space opera film ‘Jupiter Ascending’.

Het zal allemaal wel, maar kan dat ook een tandje lager? Of is het consumeren nog de enige weg naar economische stabiliteit en welvaart voor een steeds grotere groep mensen?

Wie het weet mag het zeggen, hier is op de goede afloop.

Door Libert

Jupiter Ascending

De staat van het lot

Enige tijd geleden kwam het ‘komt naar je toe’ team van de postcode loterij langs de deur zeilen. Ik was wat geagiteerd en had geen zin om de vertegenwoordigers van deze chantage loterij, mild en oordeelvrij tegemoet te treden. Dat ‘moet’ tenslotte eigenlijk wel van de mindfulness leer.

In eerste instantie bedacht ik me nog dat ze bij vergissing i.p.v. bij de bovenbuur bij mij hadden aangebeld, maar ik bleek op ‘het lijstje’ te staan voor een kado. Welke lijstje dan? Dat van het telefoonboek minus de mensen die al lid zijn? Hou toch op zeg.

Ik zag verder ook geen gouden envelope of een auto met een grote strik eromheen dus daar hoefde ik het ook niet voor te doen.

Enfin, geen interesse, einde verhaal. Ik zag later dat er landelijk een cadeaukaart aangeboden is aan grote groepen mensen, te gebruiken voor o.m. boodschappen in een niet nader te noemen supermarkt voor het samenstellen van een duurzame maaltijd.

Kan iemand mij uitleggen wat er precies duurzaam is aan de no brand gerookte schouderham van de plaatselijke grootgrutter? Is Wakker Dier hier van op de hoogte? Of is het ook een van de goede doelen?

Vergeef me mijn cynisme, maar ik was al eerder wat verrast, zeg maar, dat ook Amnesty International zich laat sponsoren door deze loterij.

Wilt u een duurzame en vreedzame samenleving? Geld is de oplossing. Waag gerust een gokje met lang bevochten idealen. Het is een win-win situatie, lijken ook de goede doelen nu te zeggen.

What a wonderful, wonderful world.

Door Libert

Medicijnengekte

Onlangs werd ik weer getroffen door de situatie waarin kinderen van nu soms verkeren als het gaat om de behandeling van het psychiatrisch benoemd ziektebeeld van ADHD. En dat dat vaak leidt tot het gebruik van een of meerdere medicijnen. Nou ja, medicijnen, designer drugs zeg maar. In 2015 waren er 91.000 kinderen in de leeftijd van 5 tot 14 jaar in Nederland alleen al die het middel concerta of ritalin gebruiken. Het wordt eigenlijk met een hoofdletter geschreven, maar aan die zelf importantie van de farmaceutische industrie heb ik mooi broertje dood. Voor hen is het niet meer dan een nieuwe afzetmarkt om het debacle van de voortdurende groei en winstverwachtingen het hoofd te kunnen bieden. Je zou er druk van worden in je hoofd als bestuurder in zo’n bedrijf.

Ik begrijp dat de werkzame stof in concerta en ritalin tot hyperfocus leidt, dus misschien hebben ze het eerst bedoeld als middel voor in de bestuurskamers van het farmaceutische bedrijf zelf. Als bonus kun je er ook psychotisch van worden of hallucinaties krijgen dus dat zou ook een hoop verklaren.

Want met zoveel kinderen in medicinale behandeling – let wel, vanaf 5 jaar – voor dezelfde aandoening (ter vergelijking; in 2015 telde Nederland zo’n 2,4 miljoen kinderen onder de twaalf jaar) zou je je toch moeten gaan afvragen of niet de kinderen maar de omstandigheden waaronder deze opgroeien ongezond zijn.

Het doet me sterk denken aan het voorbeeld van een klas kinderen, waarvan na een verhuizing naar een nieuw gebouw eerst één kind gediagnosticeerd werd met een aandoening aan de luchtwegen en daar medicijnen voor kreeg. Later volgden meer kinderen en elke keer werd weer de diagnose gesteld dat er iets mis zou zijn met de longen van het kind zelf. Pas later werd vastgesteld dat het te maken had met de ventilatie, maar niet voordat een significant deel van de klas aan de medicijnen was.

Een van de eerste indicatoren van ADHD is ‘het niet zo goed kunnen meekomen op school’. Maar is het daar niet waar de schoen wringt? Verwachten we eigenlijk niet teveel van (het aanpassingsvermogen van) de kinderen? En andersom, krijgen de kinderen niet een te hoog verwachtingspatroon van zichzelf? Ervaren ze teveel prestatiedrang? Tieners met een burn-out zijn ook al geen nieuws meer.

Eén ding zou in ieder geval zeker zijn; de medicijnen veranderen het kinderbrein blijvend.

Door Libert

Vakantieloos

Nu de redactie van het Cliëntenplein en Webwerk een aantal weken gesloten is in verband met vakantie van deze of gene, word je als Koos Werkeloos weer eens met de neus op de feiten gedrukt.

Dat je veel vrije tijd heb is niet hetzelfde als vakantie hebben. De dagbesteding of werk is wat mij betreft een vakantie van jezelf. En het geeft de vrije tijd die je hebt meer waarde.

Je hoeft verder ook geen psychiatrische aandoening te hebben om na langdurig werkeloos thuis te zitten tegen de muren op te lopen – van verveling. Ja, misschien als je centen genoeg hebt om wat te ondernemen of net de loterij gewonnen hebt. Niet dat dat alles oplost.

Armoede maakt creatief, echoot mijn opvoeding nog na. En verveling ook, vulde iemand mij onlangs aan. Dus ik ga maar kamperen in Tuinesië, verruil een weekend aan zee met het Waalstrandje en het bezoeken van de Kaaij.

Ach, er is ook genoeg te doen, ook al heb je maar een krappe beurs; een wandeling met zonsondergang door de Haterse vennen, een fietstocht door de bossen bij Groesbeek, de Beerendonck bezoeken. Het kost allemaal niets, alleen wat moeite.

“Always look on the bright side of life”, klinkt het liedje van Monty Python’s Eric Idle dan soms in mijn oren. Nog los van de rest van de tekst van het liedje en de context waarbinnen deze in de film Life of Brian ten tonele gebracht wordt, lijkt het me een goed advies.

Door Libert

Always look on the bright side of life

Hoofdzaken

‘Hoofdtransplantatie binnen twee jaar mogelijk’, kopte er ruim 2 jaar geleden een artikel in het nieuws. Het is maar waar je je mee bezighoudt als dokter. Heeft het eigenlijk nog wel wat met medische hulp te maken? Ik vond het vooral een moderne vertelling van het Frankenstein verhaal. Vroeg me ook af wie er dan eigenaar is. Het hoofd of het lichaam? Of een gezamelijke huishouding als het ware? Het zal wel een inkoppertje zijn.

Het prolongeert in ieder geval het gedachtengoed dat wij ons brein zijn. Maar is dat ook zo? Daar valt genoeg op af te dingen, lijkt mij zo. Dat het ‘zelf’ een geheel is en niet alleen je brein. In het boeddhisme gaat men nog een stap verder, het zelf is geen continuüm aangezien alles onderhevig is aan constante verandering. En bestaat eigenlijk niet.

Inmiddels had er zich een vrijwilliger gemeld voor de eerste hoofdtransplantatie ter wereld. De beste jonge man heeft een dodelijke spierziekte. Het was de bedoeling van de neurochirurg in kwestie deze operatie eind 2017 uit te voeren.

Een collega-arts verklaart de neurochirurg voor gek en liet optekenen dat hij wel snapt waarom de jonge man zich voor dit experiment op gegeven heeft. ‘Maar hoewel hij bereid is te sterven tijdens de operatie, ben ik bang dat hij een lot tegemoet gaat dat erger is dan een fatale afloop van de operatie. We hebben geen idee wat dit met zijn hoofd gaat doen. Hij zou misschien een nieuw niveau van krankzinnigheid kunnen bereiken.’

In zijn uitspraken klinkt ook weer de ambivalentie in het gedachtengoed dat wij ons brein zijn. Wij hebben (tenslotte) geen idee wat dit met zijn hoofd gaat doen.

Naar verluidt kon hij door biologische en ethische redenen echter geen donorlichaam krijgen en valt de eer nu aan een ander slachtoffer van een bedenkelijke vooruitgang.

Door Libert

Hoofdtransplantatie roept vragen op
Eerste hoofdtransplantatie ter wereld is volgend jaar al mogelijk
Rus biedt zich aan als vrijwilliger voor hoofdtransplantatie

Geluk (gastcolumn)

Nijmegen staat in de top tien van de gemeenten in Nederland waar mensen het ongelukkigst zijn volgens de Atlas voor Gemeenten. Maar 84 % van de inwoners geeft aan zich gelukkig te voelen. Maar, geluk bij een ongeluk, in Arnhem is dat maar 83%, dus er zijn nu alweer Nijmegenaren die zich daardoor gelukkiger voelen. Gemiddeld voelt 89% van de Nederlanders zich gelukkig. Ik vond dat al geweldig meevallen.

Op welke gronden wordt dat geluksgevoel eigenlijk bepaald? Nou, de Atlas heeft 50 vragen gesteld over leeftijd, burgerlijke staat, werk, religie, gezondheid, roken en drinken, vrienden, woning en de stedelijkheid van je woongebied. En er worden heel wat open deuren ingetrapt. Ik had je op een briefje kunnen geven dat mensen die gehuurd wonen met huurtoeslag zich over het algemeen minder gelukkig voelen dan mensen in een koophuis. Heeft iets met inkomen te maken. Verder voelen mensen die minder gezond zijn, werkloos of arbeidsongeschikt zijn of die een eenouder gezin hebben, aanmerkelijk minder gelukkig. Tja, dat had ik je ook wel kunnen vertellen. Ik heb in al die situaties gezeten en, eerlijk gezegd, ik werd er ernstig depressief van. Al dat gesodemieter eromheen als je weinig geld hebt – het veroorzaakt alleen maar extra stress.

Triest is natuurlijk dat migranten, met name moslims, zich hier erg ongelukkig voelen. Verkeerde verwachtingen en heimwee schijnen hieraan ten grondslag te liggen. Kan ik me voorstellen. Wij Nederlanders zijn echt niet zo aardig tegen ze, en de islam zelf schijnt ook niet echt behulpzaam te zijn in het geluksgevoel.

Mijn favoriet uit dit onderzoek is de volgende. Mensen die roken en/of gemiddeld of zwaar drinken voelen zich veel gelukkiger dan mensen die dit niet doen. Dit ondanks het feit dat je daar weer veel ongezonder van kan worden, want longkanker en Korsakoff komen daar natuurlijk weer om de hoek kijken. En ik keer op keer maar weer stoppen met roken en drinken.

Ach, laat ook maar. Mijn geluk bestaat uit het contact met mijn kinderen en vrienden, mijn leuke werk, mijn radiomaken en het knuffelen met mijn kat. Als roken en drinken me nog gelukkiger kan maken, wie ben ik dan om dat niet te doen? Ik word er in ieder geval heel Happy van.

Door Jeske Jansen

Democratisch festival

Ruim een week geleden is het Eurovisie songfestival afgesloten. Ik kijk verder nauwelijks nog TV en het was wel weer eens leuk om een avond of wat het songfestival samen te kijken.

Het thema was het vieren van diversiteit. Ik wil verder niet (weer) de taalpurist uithangen, maar ik vond het in dat verband wel weer opvallend dat de Engelstalige liedjes relatief in de meerderheid waren.

Gezien het succes van de inzending van Portugal, kan ik me voorstellen dat landen die nu nog een Engelstalig optreden ingezonden hebben, in weerwil van hun moerstaal, wel even achter de oren krabben. Of misschien hoop ik dat.

Van het stemmen en de uitslag aan het eind heb ik niks meegekregen. Ik hou niet zo van stemmen. Of uitslag.

Ik vond de combinatie van publieksstemmen en de vakjury wel een ideetje voor de volgende Europese verkiezingen. Het Eurovisie songfestival is toch ook een beetje een Europees paradepaardje. Wij stemmen dan, en een vakjury beoordeelt de verkozenen op hun vakkundigheid. En integriteit zou ik er aan toe willen voegen.

Ach, zult u zeggen; dat is niet erg democratisch. Maar om nou van (een gezonde) democratie te spreken als het gaat om het Europese bestuur? Met een structureel opkomstpercentage van minder dan 40% de laatste 5 verkiezingen in Nederland en een Europese opkomst van minder dan 43% bij de laatste is dat ook discutabel.

En gezien de populariteit van het festival zou ik de Europese politici willen aanraden om voor de volgende verkiezingen eens met een visie te komen die aanspreekt en flink uitpakken in plaats van een slaapliedje in te zenden.

Door Libert

Wacht op groen

Je ziet ze steeds vaker in het straatbeeld; automatische oversteekknoppen voor voetgangers en fietsers. De term knop is eigenlijk niet van toepassing. Het apparaatje detecteert de aanwezigheid van de verkeersdeelnemer en licht dan in het rood op met de tekst ‘wacht op groen’. In het begin meende ik nog dat je op zijn minst je hand er op moest leggen, maar dat is overbodig gebleken.

Er zijn mensen die nog wel gewoontegetrouw op het apparaat drukken of de hand er op leggen en pas gerustgesteld zijn als de tekst oplicht dat ze moeten wachten op groen. Een verkeerspaal die vertelt wat je moet doen. Het zou komisch zijn als het niet zo deerniswekkend was. Ik vind het toch een teken des tijds. Mensen die zeggen ruzie te hebben met de wasmachine is niet ongewoon. Of niet weten hoe ze hun koffiemachine of magnetron moeten instellen.

Hoe meer gebruiksaanwijzingen een ontwerp nodig heeft, hoe slechter het ontwerp is een conclusie die me bijgebleven is over bijvoorbeeld de inrichting van het verkeer. Wat dat betreft is die nieuwe verkeerspaal een goed ontwerp. Alleen is er iets anders aan de hand. Apparaten vormen een steeds bepalender rol in ons leven. Ik vraag me af wat daar de langere termijn effecten van zijn op de menselijk geest. Worden we er onderdaniger van? Uit onderzoek is gebleken dat na de introductie van de rekenmachine op school het hoofdrekenen b.v. sterk achteruit gegaan is.

Ik heb niet de illusie dat de technologisch vooruitgang te remmen is, maar het kan geen kwaad om stil te staan bij wat het met je doet zonder dat je wacht op groen.

Door Libert

Zwaailicht indicatie

Al enige tijd valt het me op dat de begeleiding die bij me langskomt steeds meer hardware op zak heeft. Een laptop en een smartphone meestal. Een ICT-er is er niks bij. Het zal ongetwijfeld bekend voorkomen. In een absurde bui zie ik het af en toe voor me dat de begeleiders in kwestie vroeg of laat bij me aanbellen met een camera op het voorhoofd en een oranje zwaailicht erbij. En een fluitje. Mocht er crisis zijn is het wel handig het verkeer te regelen. Ach, je moet er maar een beetje mee dollen, want soms voelt het wat onbehagelijk aan. Zeker ook omdat er al zoveel van je vastgelegd wordt als je onder behandeling bent en begeleidt wordt voor een psychiatrische aandoening. Om nog maar te zwijgen van je dagelijkse portie exposure aan camera’s in het wild en het schijnbaar privacy-vrije internet.

In mijn crisissignaleringsplan is inmiddels een kleurcodering aangebracht; groen, oranje en rood. Wat ben ik? Een weerswaarschuwing voor de overige verkeersdeelnemers? Een verkeerslicht met zwaailicht indicatie?

Het zal de moderniteit wel zijn. En ik kan geloof ik niet zo goed meekomen. Ben al bijna een 50 plusser met swipe angst en een lichte smartphone fobie. Wat dat betreft kan ik net zo goed meteen preventief geruimd worden. Of een ophokplicht. Ik stond eens in de rij voor de kassa in een niet nader te noemen supermarkt en er was een wat oudere dame of heer wat traag met handelen bij de kassa. Dit ontlokte de opmerking van een derde, jonger persoon die vond dat ze oude mensen het boodschappen zelf doen maar moesten verbieden. Tja, daar zakt mijn broek wel van af (gelukkig niet ter plekke). Maar vanuit het right now standpunt van de mobiele generatie heb ik het ook wel te doen met het gecultiveerde ongeduld van deze jonge mensen. ‘In het hier en nu zijn graag, maar daar heb ik nu even geen tijd voor’.

Ik heb begrepen dat de eerste proeven met robotisch gezelschap voor ouderen al redelijk succesvol zijn gebleken en dat eerste zorgrobots al in bedrijf zijn. Ik ben van jongs af aan altijd gefascineerd geweest door o.a. de robotverhalen van de Asimov en vond de film Wall-E ook erg vertederend, maar als de verdere automatisering van onze samenleving in houdt dat we niet meer rustig onszelf of de ander de ruimte kunnen geven om te zijn dan verbleekt die fascinatie wel enigszins.

Door Libert

Asimov
Wall-E

Ervaren

Ervaren

Sinds een aantal jaar veroveren steeds meer ervaringsdeskundigen een plek in de gelederen van de geestelijke gezondheidszorg. Hier en daar aangeslingerd door een (lokaal) quotum. Dat ervaring vaak tot (meer) deskundigheid leidt is eigenlijk een beetje een inkoppertje, maar laten we niet te flauw doen.

Want in de context van de geestelijk gezondheidszorg heeft ‘de ervaringsdeskundige’ wel degelijk een specifieke richting; waar de traditionele geestelijke gezondheidszorg zich vooral richt op rehabilitatie, besteedt de ervaringsdeskundige meer aandacht aan zelfregie en herstel.

Onder de streep is het natuurlijk een kostenbesparing. Het mes snijdt ook aan twee kanten; de (voormalige) cliënt herstelt niet alleen, maar participeert en ondersteunt anderen in datzelfde proces. Dus misschien een slimme besparing. Oh ja, daarom noemen ze het ook een hervorming.

Ik wil verder de ervaringsdeskundigen die nu hun nek uitsteken niet ontmoedigen, ik draag de herstelgerichte zorg een warm hart toe. En het opent tenslotte ook de deur voor hen die vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, maar die nog wel graag willen en kunnen.

Wat dat betreft is het eigenlijk ook positieve discriminatie. Daar is op zich niets mee maar het kan natuurlijk wel tot scheve ogen leiden en op weerstand stuiten.

Ik heb zelf ook een blauwe maandag de ambitie gehad om als ervaringsdeskundige aan de slag te geraken. Vanuit de hoop nog iets goeds te kunnen doen met de ervaringen, een functie vervullen. Ik heb de cursus oriëntatie op werken met eigen ervaring (WMEE) gedaan en wat me vooral helder is geworden is dat mijn eigen herstel eerst doorgezet moet zijn, voordat ik mijn ervaringswijsheid deskundig kan inzetten.

Het ironische is dat het herstel vaak hand in hand gaat met maatschappelijke deelname, terwijl de verantwoordelijkheid en een (te) hoog verwachtingspatroon dat herstel juist weer kan ondermijnen.

Zo is mijn ervaring in elk geval.

Ik wens de ervaringsdeskundige in spe dan ook veel wijsheid toe.

Door Libert

Nieuw begin, vlekkeloos bestaan

Het jaar is al enige tijd onderweg, maar het voelt nog nieuw aan. Ik vind het ook een prettige gedachte; een symbolische afsluiting van wat achter je ligt en een nieuw begin. Maar waarom wachten tot het nieuwe jaar? ‘Elke dag is als een onbeschreven blad’, zei mijn moeder altijd. Ik moest het als opgroeiende puber inmiddels beter weten en bedacht dat de doordruk van de vorige dag vaak nog terug te vinden is op nieuwe bladzijde.

Tja. Wat moet je met die (eigen)wijsheid, nietwaar?

Die eigengereidheid heb ik inmiddels wel een beetje kunnen loslaten, maar het steekt zo nu en dan zijn kop nog op. En het heeft me deels gevormd tot wie ik ben. Ten goede en ten kwade.

Nu streef ik ernaar om een onbevangen blik te behouden en in de praktijk te brengen dat je elke dag met een schone lei kunt beginnen. Die drukken tenminste niet door.

En dat valt niet altijd mee. In dat verband moet ik vaak denken aan de film ‘Eternal sunshine of the spotless mind’. Grofweg vertaald; de oneindige zonneschijn van een vlekkeloze geest.

In deze film wordt verkend wat er gebeurt als het mogelijk wordt om herinneringen aan, in dit geval een voormalige geliefde, kunt laten verwijderen om de pijn van het gemis niet te hoeven ervaren.

En dat klinkt beter dan dat het is. De film is vrij naargeestig vond ik, wat dat betreft geen aanrader.

Maar het zet je wel aan het denken over hoe belangrijk herinneringen zijn, hetzij fijn dan wel pijnlijk.

Door Libert

Eternal sunshine of the spotless mind

 

Kerststukje

Als aspirant columnist had ik me voorgenomen om niet per se een actueel onderwerp aan te snijden. Maar dat is wel verleidelijk. En aangezien het nu december is, wordt het dus maar tijd voor een stukje over de kerst. Een kerststukje dus. Had daar vroeger als klein kind veel creatief plezier van; het maken van een daadwerkelijk kersstukje dan. Een blokje schuim en een waaier aan typische kerst items. Leuk om te doen.

Maar wat valt er nog te vertellen over kerst, wat al niet verteld is? Dat het zijn oorsprong vindt in het romeinse ritueel van Saturnaliën (ter ere van de romeinse god Saturnus) misschien. En dat die van de kerstboom waarschijnlijk ligt bij het Oudgermaans (heidens) ritueel waarbij de boom (een eik) centraal stond in de midwinterviering.

De christelijke kerken en dan vooral de rooms katholieke kerk moesten eigenlijk niets hebben van dit heidens ritueel. De kerstboom heeft dan ook niets te maken met de inhoud van het christelijke kerstfeest. Uiteindelijk is het dus wel een onderdeel daarvan geworden. Sterker nog, de oorspronkelijk gegeven geboortedatum van Jezus Christus is verplaatst van de zomer naar de winter om de christelijke interpretatie van het kerstfeest kracht bij te zetten. Naar het schijnt. Ik ben er verder ook niet bij geweest.

Maar ik geloof het zo.

En dan hebben we natuurlijk de Kerstman himself nog. Die vindt deels zijn oorsprong in het Sinterklaasfeest, wat de Nederlandse kolonisten naar Noord-Amerika meenamen. En die later als de Kerstman (‘Santa Claus’) zijn weg weer terug gevonden heeft in Europa.

Over dubbele persoonlijkheden gesproken.

Tot zover de kerst items van het kerststukje. Maar waar ligt het schuim, waar is de basis waarop dit rust? Ik ben wel gecharmeerd van het idee van een midwinterviering, waarbij de natuur centraal lijkt te staan en minder van de religieuze toeters en bellen. Maar ik ben dan ook een heiden. Denk ik.

Prettige midwinterviering in ieder geval.

Door Libert

Koninklijk paar

Al geruime tijd volg ik het nieuws niet en ik heb gemerkt dat het vooral ontspant en de blik verruimt. Aan sommig nieuws ontkom je echter niet door de mond op mond verspreiding. Zo ook met de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Het leeft bij menig wereldburger wie aan het roer staat in Amerika. Ook hier in Nederland zal er ongetwijfeld een groot aantal mensen zijn die die verkiezingen op de voet gevolgd hebben.

Een vrouw en een man die strijden om wie het voor het zeggen heeft. Je zou het progressief en geëmancipeerd kunnen noemen – en dat is het misschien ook wel, maar het lijkt me dat ze daar in het zwaar gepolariseerd Amerika wel eens een samenwerkingsverbond kunnen gebruiken.

Ik verbeeld me, met enige dichterlijke vrijheid, dat de heer Trump vooral voor de vorm getrouwd is en mevrouw Clinton dat eigenlijk alleen nog maar in naam lijkt te zijn. En ze hebben dus in ieder geval gemeen dat ze allebei aan het hoofd willen staan van ‘s-werelds meest succesvolle democratische rechtsstaat.

Het is wat dat betreft dus allemaal rozengeur en maneschijn. Ideale setting voor romantiek, niet waar. En de vlam zal ongetwijfeld overgeslagen zijn tijdens verhitte debatten – of wat daar voor door moet gaan. Passie genoeg in ieder geval, die twee.

Een verstandshuwelijk heeft een kans van slagen en zou de huizen kunnen verenigen. En de aanleiding kunnen zijn voor de eerste schreden in het stichten van een koninkrijk der Verenigde Staten van Amerika.

Het komt me namelijk soms voor dat de Amerikanen in het algemeen een leegte ervaren door het gemis van blauw bloed en dat die plutocraten daar de verheven positie van adel wel ambiëren.

Koningshuis, zegt u? Ja, wis en warempel. Ik zie het al voor me; Trump de Stoutmoedige die in een overwinningsroes lady Hillary schaakt. Natuurlijk neemt sir Clinton de handschoen op. Een duel is onvermijdelijk. En dan niet zo’n laf debat, maar een middeleeuws steekspel, stel ik voor.

Absurd misschien, maar soms beter te pruimen dan het circus van die van de werkelijkheid los gezongen, democratisch verkozen politici.

Door Libert

Postadres
RIBW Cliëntenplein
Graafseweg 250
6532 ZV Nijmegen

T 06-542 41 906
E redactie@ribw-clientenplein.nl